Pigułka Rozwiązań

Praktyczne porady z zakresu domu, kominów i tarasu oraz ciekawostek i mody

Europa stawia na chipy fotoniczne. W Eindhoven powstaje linia pilotażowa
Biznes

Europa stawia na chipy fotoniczne. W Eindhoven powstaje linia pilotażowa

Unia Europejska przeznaczyła 400 mln euro na projekt PIX Europe, który ma uczynić z kontynentu lidera w dziedzinie fotonicznych układów scalonych. Chipy działające na światło zamiast prądu są szybsze i bardziej energooszczędne, a Europa liczy, że dzięki nim zyska miejsce w branży zdominowanej dziś przez USA, Tajwan i Chiny.

Światło zamiast elektronów

Dzisiejsze procesory w telefonach, telewizorach i centrach danych obsługujących sztuczną inteligencję są w większości elektryczne. Przetwarzają dane, przesyłając elektrony przez maleńkie obwody, a jeden współczesny układ może zawierać miliardy tranzystorów.

Chipy fotoniczne wykorzystują światło. Dzięki temu, jak wskazuje źródło, są szybsze, zużywają mniej energii i wytwarzają mniej ciepła. Ton van Mol z holenderskiego instytutu badawczego TNO porównuje obecny etap rozwoju tej technologii do sytuacji, w jakiej 40–50 lat temu były chipy elektroniczne. Jego zdaniem fotonika jest o krok od przełomu.

Chipy fotoniczne już się sprawdzają, ale w wąskich zastosowaniach, na przykład w centrach danych i w czujnikach Lidar. Van Mol uważa, że po zwiększeniu skali produkcji mogą trafić do telefonów i laptopów, a także napędzać rozwój skanerów medycznych i łączności 6G.

Fabryka pilotażowa w Eindhoven

Kluczowym elementem planu jest linia pilotażowa na kampusie High Tech Campus w Eindhoven. Zespół TNO buduje tam zakład o powierzchni 10 tys. m kw., w którym powstawać będą sześciocalowe płytki z fosforku indu. Obecnie produkcja fotonicznych układów na świecie opiera się na płytkach czterocalowych (10 cm), więc przejście na większe oznacza wyższą wydajność wytwarzania.

Pełne uruchomienie zaplanowano na 2030 rok. Wtedy, jak mówi van Mol, ma być gotowy stabilny, powtarzalny proces o wysokiej uzysku, a linia otworzy się dla firm, które będą mogły na jej bazie prowadzić produkcję komercyjną. Zakład ma działać w modelu fundacji (foundry): nie będzie własnych produktów, tylko wytwarzanie na zamówienie dla klientów z Europy i spoza niej. To ten sam model, który zapewnił światową pozycję tajwańskiemu TSMC.

Europa ma tu atut w postaci firmy ASML, jedynego na świecie producenta maszyn potrzebnych do wytwarzania najbardziej zaawansowanych półprzewodników. Jej sprzęt znajdzie się w centrum linii pilotażowej, a produkcja chipów fotonicznych jest podobna do elektronicznej: wymaga podobnych urządzeń, czystych pomieszczeń i płytek.

Wyścig z USA i strategia Europy

Europa nie jest sama. W czerwcu amerykańska firma Coherent ogłosiła w Teksasie platformę do produkcji sześciocalowych płytek z fosforku indu. Inwestycję wspierają Nvidia oraz 50 mln dolarów z publicznych środków w ramach amerykańskiego Chips Act.

Joris Teer, analityk z European Institute for Security Studies, uważa, że europejska strategia ma sens, bo Europa ze względu na wysokie koszty energii i pracy, braki specjalistów i niedobór kapitału nie jest w stanie przeprowadzić kompleksowej reindustrializacji. Dlatego, jak twierdzi, kluczowe jest to, by inni byli zależni od europejskich podmiotów.

Co to oznacza dla Polski

Projekt finansowany jest w ramach unijnego aktu w sprawie chipów (Chips Act), więc dotyczy całej Unii, także Polski. Linia w Eindhoven ma być otwarta dla firm z Europy i spoza niej, co w teorii oznacza, że również polskie start-upy i firmy technologiczne mogłyby zamawiać tam projektowane przez siebie układy, bez budowy własnych, kosztownych fabryk. Źródło nie mówi jednak nic o udziale polskich podmiotów, więc na razie trudno ocenić, jak konkretnie skorzystają.

Dla zwykłego użytkownika efekty będą odległe: pierwsze stabilne procesy produkcyjne mają powstać dopiero około 2030 roku. Jeśli plan się powiedzie, szybsze i tańsze w eksploatacji chipy mogą z czasem zmniejszyć zapotrzebowanie na energię w centrach danych i przyspieszyć sieci telekomunikacyjne.

Źródło: BBC News – „Europe plans to catch the next computer chip wave”

burofluo.com herniatedlumbardisc.net aahasc.org