W brazylijskim stanie Minas Gerais, w rezerwacie Santuário do Caraça, na pieszych wędrówkach spotyka się rzadkie rośliny, ptaki odkryte przez naukowców całkiem niedawno i wilki grzywiaste. Region ma jednak także mroczniejsze oblicze: kopalnie żelaza, katastrofy tam i pamięć o niewolnictwie.
Wędrówka w chmurach i po pożarzysku
Santuário do Caraça to prywatny rezerwat o powierzchni około 40 mil kwadratowych (ok. 100 km kw.), położony w górach. Wędrówka na szczyt Pico da Canjerana wiedzie przez bambusowy las, a potem przez wysokogórskie łąki, na których poranna mgła osiada na trawach i kwitnących krzewach mimozy. Dwa lata wcześniej przeszedł tędy poważny pożar, więc prowadzący wyprawę biolog Marcelo Vasconcelos idzie szybciej niż zwykle i niepokoi się o roślinność. Jak mówi: „Mamy tu skrajnie rzadkie gatunki endemiczne”.
Obawy okazują się częściowo płonne. Na szczycie rośnie rosiczka Drosera graminifolia, drobna roślina mięsożerna, której lepkie czerwone mackowate włoski zdążyły już schwytać dwa komary. Marcelo od lat bada tutejszą przyrodę, odkrył kilka nowych gatunków, a jeden z karaluchów nosi nawet jego nazwisko.
Resztki Lasu Atlantyckiego
Niższe partie gór porasta las atlantycki. Dawniej pokrywał ok. 580 tys. mil kwadratowych Brazylii i pod względem wielkości ustępował tylko Amazonii. Szacuje się, że wycięto około 85% tego ekosystemu. To, co zostało, nadal robi wrażenie: nad ścieżkami przelatują błękitne motyle morfo, w koronach gwiżdżą marmozety, a z drzew obwieszonych epifitami wzbijają się kolorowe ptaki. Do najrzadszych należą tapakulo, skryte ptaki żyjące na ziemi w ciemnych bambusowych zaroślach. Marcelo opisał jeden z gatunków, tapakulo skalne, jeszcze jako doktorant.
Nocleg zapewnia dawne seminarium z kamienia, powstałe około 1770 roku jako misja. Największą atrakcją są wilki grzywiaste, które wieczorami podchodzą do drzwi kaplicy, gdzie się je dokarmia, niemal na wyciągnięcie ręki.
Złoto, kopalnie i pamięć o niewolnictwie
Minas Gerais jest większe niż Francja i Szwajcaria razem wzięte. W końcu XVII wieku wybuchła tu pierwsza nowoczesna gorączka złota, a wydobyte kruszce pomogły sfinansować brytyjską rewolucję przemysłową. Dziś złoto zastąpiły kontrowersyjne kopalnie rudy żelaza. W 2015 roku pękła tama, zginęło 19 osób, a do rzek trafiło 44 mln metrów sześciennych toksycznych odpadów. Cztery lata później w pobliskim Brumadinho zawaliła się druga tama należąca do tej samej firmy, Vale, i zginęło 272 osoby. Według relacji nikt nie został dotąd skazany ani nawet oskarżony.
Turystyka jest jedną z niewielu realnych alternatyw dla górnictwa. Dlatego warto zajrzeć do Ouro Preto, XVIII-wiecznego miasta zbudowanego na złocie, z barokowymi kościołami pełnymi złoconych rzeźb. Ich autorem był m.in. Aleijadinho, syn zniewolonej Afrykanki i portugalskiego budowniczego. W regionie działają też centrum sztuki i ogród botaniczny Inhotim, pasieka i gospodarstwo agroleśne.
Wyprawa obejmuje też wizytę w quilombo, osadzie założonej przez zbiegłych niewolników. Gospodyni pokazuje dawną fazendę, z której uciekli jej przodkowie, wraz z ciemną piwnicą, gdzie więziono ludzi. Brazylia zniosła niewolnictwo dopiero w 1888 roku, a do kraju trafiło ponad 4 mln zniewolonych osób, niemal połowa wszystkich wywiezionych przez Atlantyk.
Co to oznacza dla podróżujących z Polski
Minas Gerais leży poza najpopularniejszymi szlakami turystycznymi Brazylii, więc to propozycja dla osób szukających przyrody i historii, a nie plaż. Z Polski dolot oznacza zwykle co najmniej jedną przesiadkę. Linia TAP Air Portugal lata do Belo Horizonte przez Lizbonę, a ceny biletów z Wielkiej Brytanii zaczynają się od 1082 funtów w obie strony. Brytyjskie biuro Viare Travel oferuje pięcionocne wyprawy szyte na miarę od 1050 funtów, z transferami, obserwacją ptaków w Caraça, zwiedzaniem Ouro Preto, wizytą w quilombo i wstępem do Inhotim. Przed planowaniem wyjazdu warto sprawdzić aktualne wymogi wjazdowe i zdrowotne.
Źródło: The Guardian – „Trekking in Brazil’s Atlantic rainforests: ‘the day unfolds in a blaze of biodiversity’”
